Pruritus Ani (Makat / Anüs Kaşınması)

Pruritus Ani Nedir?

• Anüs (makat bölgesi) çevresinde kaşıntı ile karakterize bir tablodur.
• Kaşıntı bazen hafifken bazen gece artan yoğun, dayanılmaz bir hâl alabilir.
• Ciltte kızarıklık, tahriş, çatlak, bazen sızıntı veya kabuklanma görülebilir
• Hastalığın en önemli kısmı olan alınması gereken önlemler hemen aşağıda bulunmakta olup detaylı bilgi için yazının kalanını okuyabilirsiniz

 

Nelere Dikkat Edilmeli?

• Tuvalet sonrası bölgeyi kurulayın, nemli bırakmayın, fazla temizlemeye çalışırken tahriş etmek kaşıntıyı arttırır
• Sabun, kolonya, ıslak mendil gibi tahriş edici ürünlerden kaçının. Hassas bölgeler için olan temizleme ürünlerini tercih edebilirsiniz
• Baharatlı yiyecekler, alkol, kahve, domates, çay, kola, çikolata gibi faktör arttırıcı olabilir tükettikten sonra kaşıntı oluyorsa bunlardan uzak durun
• Dar ve sentetik kıyafetlerden kaçının, pamuklu iç çamaşırı ve bol giysiler tercih edin
• Kaşımamaya özen gösterin (cilt tahrişini artırır)
• Çinkolu bariyer kremlerin bölgeye uygulanması şikayetleri azaltabilir
• Uzun süre geçmeyen kaşıntıda mutlaka doktora başvurun

 

Neden Olur?

Genel olarak 2 gruba ayrılır:

Primer (nedeni belli olmayan)

• Altta yatan belirgin bir hastalık yoktur.
• Cilt hassasiyeti, hijyen dengesizliği, aşırı temizlik ya da tahriş edici maddeler rol oynayabilir.

Sekonder (altta yatan hastalık var)

• Başka bir hastalığın belirtisi olarak gelişir.

 

En Sık Sebepler

Ciltle ilgili nedenler:

• Aşırı temizlik, sabunla sık yıkama (deri kuruyup tahriş olur)
• Yetersiz temizlik (dışkı artıkları ciltte kalır)
• Nemli ortam (terleme, dışkı sızıntısı)
• Kontakt egzama (ıslak mendil, sabun, deterjan)
• Egzama veya sedef hastalığı

Enfeksiyöz nedenler:

• Mantar enfeksiyonları (Candida)
• Parazitler (özellikle çocuklarda kıl kurdu / Enterobius vermicularis)
• Bakteriyel enfeksiyonlar
• Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (HSV, HPV vb.)

Gastrointestinal nedenler:

• Hemoroid
• Anal fissür
• Anal fistül
• Rektal polip veya kanser (nadir ama dışlanmalı)
• İshal, dışkı kaçırma

Diyet ve yaşam tarzı:

• Baharatlı yiyecekler, kafein (çay, kahve vb), alkol, turunçgiller, domates, kola, çikolata
• Dar ve sentetik iç çamaşırları
• Aşırı terleme

 

Kimlerde Daha Sık Görülür?

• Erkeklerde daha sık
• 40 yaş üstü bireylerde
• Aşırı hijyen takıntısı olanlarda
• Kronik bağırsak hastalığı veya hemoroid öyküsü olanlarda
• Alerjik ve hassas cilt yapısına sahip bireylerde

 

Nasıl Tanı Konur?

• Detaylı öykü ve fizik muayene ilk adımdır.
• Gerekirse:
  • Kan tahlili
  • Parazit incelemesi (özellikle çocuklarda)
  • Mantar kültürü
  • Dışkı testi
  • Rektal muayene ve anoskopi (hemoroid, fissür vs. değerlendirmesi için)
  • Biyopsi (nadir, dirençli vakalarda)